Қазақстан • Интернет және телефон алаяқтары
Алаяқтарға қалай алданбауға болады
Қоңыраулар, SMS, WhatsApp/Telegram және сілтемелерге арналған қысқа ережелер. Тексеру бір минуттан аз уақыт алады.
Біз сіздің деректеріңізді сұрамаймыз. Кеңестер — тегін.
Бұл неге маңызды: ресми мәліметтер бойынша, 2025 жылы телефон алаяқтары 6,1 мыңнан астам ҚР азаматын алдап кеткен. Дереккөз
Жылдам тексеру: бұл алаяқтыққа ұқсай ма?
Жағдайыңызға сәйкес келетін тұстарды белгілеңіз. Егер кем дегенде бір тармақ сәйкес келсе — тоқтап, қауіпсіз түрде тексерген жөн.
Кеңес: алаяқтар көбінесе асығыстық пен қорқыныш арқылы қысым жасайды — бұл негізгі «тұзақ».
Тексеруді әдетке айналдырыңыз
Қазіргі 30 секунд уақыт болашақтағы апталаған жүйке жұқаруынан сақтайды.
ТОҚТА
Үзіліс жасаңыз. Күмәндансаңыз, кодтарды айтпаңыз және ақша аудармаңыз.
ТЕКСЕР
Ресми сайттағы/қосымшадағы нөмір бойынша қайта хабарласыңыз. Хабарламадағы нөмірді қолданбаңыз.
ҚОРҒА
Құпия сөздерді жаңартыңыз, 2FA қосыңыз және жақындарыңызға ескертіңіз.
Ең жиі кездесетін схемалар
Схеманы басыңыз — белгілері мен қауіпсіз әрекеттер туралы біліңіз.
«Банктің қауіпсіздік қызметі»
«Несие/күмәнді операциямен» қорқытады, код немесе аударым сұрайды.
«eGov / 1414 / мемлекеттік қызметтер»
Жалған хаттар мен «деректерді растау» сілтемелері.
«Жеткізу/сәлемдеме»
«Баж салығын/жеткізуді сілтеме арқылы төлеңіз».
«Инвестициялар/крипта/табыс»
Табыс уәде етеді, «депозит» сұрайды және асықтырады.
«Жақыныңыз қиындыққа тап болды»
Эмоция + асығыстық + ақша аудару.
«Досыңыздың бұзылған аккаунты»
«Ақша бере тұршы», «дауыс берші», «суретті көрші».
Егер алданып қалсаңыз — мұны қазір жасаңыз
Ең бастысы: байланысты тоқтату, ақша мен аккаунттарды қорғау, дәлелдемелерді сақтау.
Байланысты үзіңіз
Тұтқаны қойыңыз, чаттан шығыңыз, «тексеруді» жалғастырмаңыз.
Банкке хабарласыңыз
Блоктауды сұраңыз және операциядан бас тартуға болатынын анықтаңыз.
Аккаунттарды қорғаңыз
Құпия сөздерді ауыстырыңыз (пошта → банк → әлеуметтік желілер), 2FA қосыңыз.
Дәлелдерді сақтаңыз
Скриншоттар, нөмірлер, сілтемелер, аударым чектері.
Ата-аналар мен жақындар үшін
Күрделі сөздерсіз қарапайым ережелер.
Егер қоңырау шалып, қорқытса — бұл әрдайым дерлік алаяқтар. Отбасылық ереже: алдымен тұтқаны қойып, кейін ресми нөмір бойынша өзіміз қайта хабарласамыз.
Сөйлесуді аяқтауға арналған сөз:
«Мен қазір тұтқаны қоямын және ресми нөмір арқылы қайта хабарласамын.»
«Мен қазір тұтқаны қоямын және ресми нөмір арқылы қайта хабарласамын.»
Жиі қойылатын сұрақтар
Егер маған шынымен банк қоңырау шалса ше?
⌄
Қоңырауды аяқтап, өзіңіз білетін нөмірге (банктің қосымшасынан немесе ресми сайтынан) хабарласыңыз. SMS-тегі нөмірді қолданбаңыз.
Кодты «тек бір рет» айтуға бола ма?
⌄
Жоқ. SMS-код әрекетті (кіруді, қол қоюды, аударымды) растайды. Оны ешкімге беруге болмайды.
«eGov-тан» келген хаттың шын екенін қалай білуге болады?
⌄
Ресми хаттар info@egov.kz адресінен келеді. Бөгде сілтемелерге өтпеңіз және мәселелерді ресми сайт/қосымша арқылы шешіңіз.
Шағымдану үшін не сақтау керек?
⌄
Чат скриншоттары, телефон нөмірлері, сілтемелер, реквизиттер, аударым чектері, қоңырау шалынған күн мен уақыт — бұл тергеуге көмектеседі.
Күмәніңіз бар ма? Тексерген дұрыс.
Бір сәт кідіру ақшаңыз бен аккаунттарыңызды сақтап қалуы мүмкін.